Hai Pha Của Một Dòng Chảy
"Thêm một khoảng trời" là tập thơ viết về đề tài dầu khí của tác giả Văn Bản. Tập thơ gồm 41 bài, có thể chia ra làm hai "pha", theo cách gọi của các nhà địa chất - địa vật lý trong công tác khảo sát dòng: chủ đạo và đồng hành.
Pha chủ đạo là các bài viết về con người và các hoạt động tại cảng dầu - khí, trên các tàu hoặc giàn khoan ngoài biển khơi, cách Vũng Tàu hơn trăm km về phía Đông. Giữa bề bộn dựng xây, ngổn ngang sắt thép, giữa những công việc cụ thể - bình thường, chỉ những người yêu nghề mới có thể cảm nhận và nhìn ra những nét nên thơ:
Anh say sưa mỗi công việc đang làm
Đãi mẫu vụn chai sần bàn tay trẻ
Em đo gió và chiều cao sóng bể
Nâng tầm nhìn từ những giàn khoan
(Thành phố niềm tin)
Họ đã chọn chỗ cho mình giữa biển khơi - trên những giàn khoan có mặt sàn bảy chục mét chiều dài, bốn chục mét chiều rộng - "nơi trái đất chưa một lần lộ mặt":
Biển với trời dệt màu xanh bát ngát
Tự ngàn năm vẫn sóng gió hoang sơ
(Chỗ đứng)
Giữa biển trời bao la đó, nỗi nhớ dường như cũng không có bến bờ:
Anh gửi về em không phải giọt sao chiều
Mang nỗi nhớ của tình yêu đôi lứa
Xin gửi về em qua lời biển cả
Một khoảng trời - không bến xôn xao.
(Thêm một khoảng trời)
Cùng ở trên biển, nhưng chỉ những người trong cuộc mới nhận ra:
Vầng trăng đung đưa mắc võng
Trên tháp khoan tàu Mir-chin
(Đêm trên tàu khoan)
Và niềm vui nổ mìn khơi dòng dầu mới cũng chỉ có thể có được ở những người làm công việc "mở vỉa" đầy nguy hiểm trong ngành dầu khí:
Đất liền ơi! Ai đó còn thức ngủ
Hãy cho tôi chia sẻ phút vui này
Mìn nổ rồi!
Khơi dòng mới hôm nay
Có động biển trong bờ kia sóng vỗ?
(Niềm vui ca đêm)
Mỗi bài viết đều là một phác thảo mang tính ký sự, âm thanh mới lạ "cần khoan va vào nhau loàng đoàng, những sợi cáp chạm nhau lanh canh" (Đêm và ngày), rất mang tác phong công nghiệp mà vẫn đượm tình người lao động giữa Thành - phố - nổi "Không một màu xanh cỏ cây, hoa lá". Trong không gian ấy, thật bất ngờ khi ta thấy tác giả "Nhớ mưa. . .":
Màu lá xanh khan hiếm đã đành
Khổ nhất - khi không còn nước ngọt
Thèm một tiếng chim trời thánh thót
Vài giọt mưa lộp bộp phía sau nhà...
(Nhớ mưa trên đất liền)
Pha đồng hành là các bài viết về tình cảm của những con người đang làm việc tại cảng dầu - khí, trên các tàu hoặc giàn khoan gửi cho người thân, người thương ở tận một miền quê nào đó. Trong "pha" này, những bài viết nhẹ nhàng hơn, trữ tình hơn:
Hoa cải cúc vàng mơ trước ngõ
Giọt mưa thu tí tách sau nhà
(Gửi …Hưng Yên)
Hay nỗi xốn xang mà nhân hậu trước một Thị Mầu:
Nghe xốn xang rộn rã nhịp trống chèo
Nghe rạo rực nỗi phông màn khép mở
Người xuất hiện - những trận cười nghiêng ngả
Chiếc quạt hồng, câu hát thắm chao theo.
(Thị Mầu)
Có lúc lại như là hờn ghen bóng gió, xa xôi:
Chiều Xuân Hương, ai đó về tình tự
Gió thoảng thôi, cũng động biển Vũng Tàu
(Đà Lạt)
Và nỗi nhớ Hà Nội của họ cũng ngọt ngào đầy vơi đến lạ:
Hà Nội ơi! Rét ngọt đến lạ lùng
Gần nhau đấy và cũng xa nhau đấy.
Má hồng ơi! Dẫu xa nhau mãi
Vẫn nhớ về ánh mắt biếc Hồ Gươm.
(Từ Vũng Tàu nhớ Hồ Gươm)
Hai "pha" của tập thơ - công việc và tình yêu - đã bổ sung cho nhau, quyện vào nhau, tạo nên một tập thơ hoàn chỉnh, vừa có tác phong công nghiệp vừa thấm đượm tình người. Điều này có thể làm ta liên tưởng đến Dầu mỏ và Khí đốt - hai pha của cùng một dòng chảy đã và đang thắp sáng lên niềm tự hào của dân tộc, góp phần chấn hưng nền kinh tế nước nhà.
Thiết nghĩ, đây là một tuyển thơ ký sự, có ý nghĩa không chỉ đối với những người làm dầu - khí "say bao ước mơ làm giàu cho Tổ Quốc Việt Nam chúng ta" - như lời bài hát "Về với Vũng Tàu" của tác giả.
Mùa xuân, 2006